Het motorjacht Xanthiona is een Almarine 1700, geleverd als technisch vaarklaar casco in oktober 2011. In de afgelopen 5 jaar is het jacht nagenoeg volledig ingetimmerd, sanitair en elektra aangelegd en de nodige navigatieapparatuur geinstalleerd. Het jacht is nu ongeveer 93 % klaar. Zie ook de Tijdlijn voor het verloop van de werkzaamheden. Lees verder op dit blog over de bouw van het casco, de bijzondere ideeen en afwijkende concepten, de uitvoering van elektra/sanitair, overwegingen en keuzes en het uiteindelijk resultaat. Specificatie Xanthiona.

10 reacties

Update elektrische schema’s motorjacht Xanthiona

Vorige week heb ik op diverse kabels en allerlei elektrische apparatuur (alsnog) labels geplakt. Soms is er te weinig tijd of komt het effe niet uit om de juiste labels aan te brengen, of nog erger de bekabeling klopt niet met het elektrisch schema. Het totale elektrische ontwerp was vooraf uitgewerkt, maar in de praktijk is het soms handiger om een bepaalde kabel toch een andere route te geven of ergens anders op aan te sluiten, of krijgt een apparaat een ander nummer of naam. De meeste apparaten en ook alle aansluitingen op de groepskasten zijn nu gelabeld. Het werd tijd om het geheel van achter de PC nog eens door te nemen en de schema’s aan te passen. De verbeterde schema’s vind je hieronder.

Heel veel afwijkingen zijn er niet. Het concept is nog steeds dat alle boord-electronica en navigatie-apparatuur op 24 V draait en alles wat voor het dagelijkse huishouden nodig is, is gebaseerd op 230 V. In principe zijn er geen schakelaars en wordt alles bediend via touchscreen of reageert via een sensor. Het is een digitaal motorjacht.

Victron accumonitor BMV700

Enkele maanden geleden heb ik een Victron BMV700 accumonitor toegevoegd om goed te traceren hoeveel stroom in en uit de service accu stroomt. Sinds vorige week is de accumonitor ook gekoppeld aan het NMEA2000 systeem zodat ik de status via het netwerk kan zien.

Xanthiona NMEA2000 overzicht

Van de 3 NMEA2000 netwerken wordt er 1 gebruikt om continue de status van de brandstof, drinkwater, zwart water en de 230 V en 24 V te monitoren. Via het 2de netwerk wordt alle boordelectronica en navigatie-apparatuur geschakeld. Alle navigatie informatie wordt uitgewisseld via het 3de netwerk.

Xanthiona 230 V overzicht met KNX touchscreens en sensoren voor het licht

Het 230 V schema toont alle gebruikers, waarbij op dit moment alle stopcontacten zijn aangelegd, alle apparatuur is aangesloten, maar veel van de lichtpunten moeten nog worden geinstalleerd. De lichten worden aan en uit gezet via Zennnio touchscreens of sensoren, die schakelen op basis van het KNX protocol.

B+G Kwh meter

Door het vermoedde hoge stroomverbruik over de afgelopen winter, heb ik inmiddels ook een Kwh meter geinstalleerd om het stroomverbruik beter in de gaten te houden. Op advies van Stroomwinkel.nl gebruik ik de Victron Multiplus niet meer continue om de startaccu’s op spanning te houden. Het apparaat zelf gebruikt ook aardig wat stroom. Het stroomverbruik voor de ‘winterstand’ is nu ca. 4 Kwh per dag en vergeleken met andere boten in de haven is dat ‘normaal’. Er zijn boten bij waar permanent op wordt gewoond en die ca. 10 Kwh per dag gebruiken. Onze ‘zomerstand’ is ongeveer 5.5 Kwh per dag.

 

Een reactie plaatsen

Welke zonnepanelen en lader op motorjacht Xanthiona?

In het vorig bericht schreef ik dat ik overweeg om zonnepanelen te installeren om hoge walstroomkosten te voorkomen. Nu een week en vele uren onderzoek en leeswerk op het internet over de zonnepanelen materie verder, overweeg ik 2 x een paneel van JA-Solar van 300 Wp vermogen en de Victron BlueSolar 100/30 laadregelaar te installeren.

Best mogelijke plek voor de zonnepanelen is boven de bijboot

Waar en hoeveel?
Waarom 2 x 300Wp? Eigenlijk zie ik geen geschikte plek om panelen te installeren. Op het voordek zou kunnen, maar 1) dat vind ik niet echt mooi en 2) ik ben bang dat de zon teveel reflectie geeft op de panelen en dat ik niets meer zie als ik op de flying bridge sta te sturen. Een mogelijke optie is de flying bridge vol leggen met overloopbare panelen, maar het rendement van deze panelen is lager, zijn duur en ik weet niet of ze ook glad zijn/worden.

Een andere mogelijkheid is een constructie maken boven de bijboot op het achterste deel van de flying bridge. De panelen moeten dan iets opgeklapt worden om de bijboot van de flying bridge te takelen met de kraan. Er passen waarschijnlijk maar 2 panelen van 1.65 x 1 meter zonder het aftakelen van de bijboot te hinderen.

De bedoeling is nu dat de serviceaccu’s worden gebruikt om via de inverter van de Quattro 5000 zoveel mogelijk de dagelijkse stroom voor de Xanthiona te leveren. De zonnepanelen laden de accu dan weer continue op. Is de accu bijvoorbeeld 25 % ontladen, dan schakelt de Quattro alsnog over op walstroom. De accu’s worden dan geladen tot bijvoorbeeld 90 % en dan schakelt de Quattro de walstroom weer af.

Ignore AC, walstroom uitschakelen tenzij

Overigens is het niet nodig zoals in mijn vorig bericht beschreven stond om een omschakelautomaat op te nemen in het systeem. Victron gaf aan dat deze functionaliteit al in de Quattro zit en via de software ingesteld kan worden (ignore AC) via het virtuele relais. Slimme jongens bij Victron.

Kan het uit?
Geschatte kosten van panelen en laadregelaar: ca. 600 euro. Is het dat waard? Want wat is het rendement van het systeem? Er zijn enorm veel sites en berekeningen op het internet, maar dat is allemaal gericht op huisinstallaties. Waarbij de ene site nog mooier is dan de ander en ze allemaal heel veel besparing en een snelle terugverdientijd beloven. Volgens de sites gebruikt een gemiddeld gezin ca. 3500 Kwh per jaar. Wij zitten thuis op ca. 8000 Kwh per jaar op de Xanthiona al op 1900 Kwh. Dus de mooie verhalen neem ik met een flinke korrel zout.

Capaciteit zonnepanelen versus mogelijkheden laadregelaar

Victron publiceert een spreadsheet op hun website waarmee je berekeningen kunt uitvoeren hoeveel en welke panelen je het beste met welke laadregelaar kunt combineren, zie hun blog. Ook de invloed van de temperatuur is hierin te zien. Ook deze week geleerd, bij hoge temperaturen van het paneel is het rendement minder en bij lage temperaturen hoger.

In een aantal overzichten wordt duidelijk dat gedurende de 7 zomer maanden, het rendement van een zonnepaneel op ca. 80-85 % zit en in de 5 wintermaanden kan het wel minder dan 10 % zijn. In de zomermaanden verbruik de Xanthiona ca. 5.5 Kwh per dag. Volgens de spreadsheet is maximale leverbare stroom 27.7A, ga uit van 25. Dat is dan 25A x 24V = 600 W, gedurende misschien 12 uren zon. 600 W x 80 % =480 W. Totaal per dag dan 5,76 Kwh. Dat zou net genoeg zijn. De 5.5 Kwh was een gemiddelde, dus als je een dag hebt met veel stroomverbruik, dan is het niet genoeg en zal de walstroom alsnog een tijdje inschakelen.

Opbrengst van een zonnepaneel installatie verspreid over maanden.

In de winter is het echter een ander verhaal. Rendement minder dan 10 %. Uitgaand van de 600 W x 10 %, is dit 60 W. Aantal uren zon: 8? Dan is het totaal 0,48 Kwh. Met een gemiddeld verbruik van 4.5 Kwh per dag in de winter is het dus bij lange na niet genoeg en zal er redelijk wat walstroom nodig zijn.

Klopt deze berekening wel? Je ziet in de grafiek dat in december er slechts 1.7 % van het totaal wordt opgebracht. Dat zou dan 10W zijn, gedurende 8 uur is dat 0.08 Kwh.

Aantal uren zon in een jaar in omgeving Lelystad (bron KNMI)

Een andere benadering.
Volgens de rekenmethodiek van het KNMI (zie hiernaast) is er in de omgeving Lelystad 1042 zonuren per jaar. Bij een gemiddeld rendement over een jaar van 82 % levert dit dan 0.82 x 1042 x 600 = 492 Kwh. Afgezet tegen een jaarverbruik van 1900 Kwh, levert het dus maar een 1/4 op van het totaal.

Conclusie: 4 x zoveel panelen installeren? En waar laat ik die?

Of het doel om de walstroomkosten te reduceren wordt bereikt is dus nog maar de vraag.

 

Een reactie plaatsen

Zonnepanelen op motorjacht Xanthiona om hoge walstroomkosten te voorkomen

Recentelijk ontving ik (weer) een rekening voor de walstroomkosten. De kosten vielen behoorlijk tegen. De gespecificeerde tabel gaf aan dat ik in het zomerseizoen ca. 5.5 Kwh en in het winterseizoen ca. 4.9 Kwh per dag verbruik. 4.9 Kwh per dag komt overeen met een apparaat van 204 Watt die 24 uur per dag aan staat. Het totaal komt neer op ca. 1900 Kwh per jaar en dat is ca. 684 euro per jaar.

Natuurlijk vraag ik mij af waar komt dat hoge stroomverbruik vandaan en zeker in de winterperiode. ’s Winters staat in ieder geval de CV aan, die ’s avonds een uurtje verwarmt tot 21 graden. Dit is een oliegestookte CV, die vraagt weinig stroom. CV is ook ingesteld om het jacht vorstvrij te houden. Hij houdt het minimaal op 5 graden. De koelkast/vriezer laten we uit gemakzucht aan staan, mede omdat ik minstens 1 per week de Xanthiona bezoek. De koelkast is een Siemens AAA+ en gaat dus nauwelijks open in die tijd. Stroomverbruik gering. Tijdens het bezoek neem ik meestal 2 kopjes koffie, gemaakt met het Senseo apparaat. Verder staat een deel van het Czone NMEA2000 systeem aan om de diverse systemen en tanks te monitoren. Dit gebruikt ook erg weinig, op de monitor zie ik 0.6 A (24 V). Wel laat ik meestal ook een elektrische luchtontvochtiger draaien, die afslaat op het moment dat het vulbakje (3.8 ltr) vol is. De week erop leeg ik de bak en start hem opnieuw. Verbazingwekkend hoeveel vocht er in de lucht zit. Al met al, kan ik me niet voorstellen dat met deze apparaten het stroomverbruik oploopt tot ca. 900 Kwh voor de 5 wintermaanden. Nader onderzoek volgt.

Om in ieder geval volgende hoge walstroomrekeningen te voorkomen overweeg ik zonnepanelen te installeren. Ook handig als je niet bent aangesloten op walstroom.

Blokschema huidige situatie

Bij de huidige situatie (zie afbeelding) gebruik ik een Victron Quattro 5000, waarbij op AC out1 de lichte gebruikers zijn aangesloten (led verlichting, CV, enkele stopcontacten, pomp voor douche, Senseo, electrische waterkoker, electrische toiletten, een 2-pits inductie kookplaat, lichte afzuigkap, Siemens AAA+ koelkast, home automation system). Alle huishoudelijke gebruikers zijn 230V. De Quatttro is aangesloten op 980 Ah accubank. Als er meer stroomverbruik is dan de 16A walstroom kan leveren, wordt er bijgeleverd door de Quattro vanuit de accubank (PowerAssist).

Op AC out2 zijn aangesloten de zware gebruikers (stoombakoven, vaatwasser, toekomstige was/droger combi, 5 ltr boiler, mogelijk een 2e 2-pits inductiekookplaat). AC out 2 is alleen beschikbaar als er walstroom is of een generator (toekomst).

Er is ook een 3000W Multiplus aanwezig. Deze is nu backup voor het geval de Quattro stuk gaat, daarom wordt deze momenteel alleen gebruikt om de startaccu te (druppel) laden. Niet in de tekening opgenomen is een Cyrix relais, die er tijdens het varen voor zorgt dat de serviceaccus ook worden bijgeladen, zodra de startaccu vol is.

Na enig speurwerk op het internet en enige uren diep peinzen, heb ik de navolgende oplossing bedacht om zonnepanelen te installeren om de walstroomkosten te minimaliseren. Ik wil een Fraron omschakelautomaat (Fraron ATS20L) installeren, die zodanig ingesteld kan worden dat de door het zonnepaneel in de accubank opgeslagen energie eerst wordt geconsumeerd en bij een instelbare ontlading van de accu schakelt de automaat om naar walstroom. Bij het bereiken van een instelbare geladen toestand, wordt de stroom weer uit de accubank getapt.

Om dit in mijn enigszins complexe systeem mogelijk te maken en tevens alle voordelen van de Quattro (o.a. Powerassist en afschakelen AC out2 als er geen walstroom of generator is), kwam ik tot de oplossing zoals in het volgende blokschema ‘Quattro-Multiplus met omschakelautomaat en zonnepaneel’.

Blokschema met omschakelautomaat en zonnepaneel

In de voorgestelde oplossing plaats ik een omschakelautomaat tussen walstroom en de groepenkast 1 met lichte gebruikers. Het zonnepaneel laadt de accubank en via de omvormer van de Quattro wordt de omschakelautomaat van 230V voorzien. Voorkeurschakeling van de automaat is de 230V afkomstig van de Quattro. Zolang er weinig verbruik is zal het zonnepaneel blijven (bij)laden. Wordt er veel stroom verbruikt en raakt de accubank beneden de ingestelde minimale waarde, dan zal de omschakelautomaat de walstroom inschakelen. De accubank wordt daarna weer geladen door het zonnepaneel of tijdens het varen door de dynamo als de startaccu al is volgeladen en het Cyrix relais omschakelt naar serviceaccu. Is de ingestelde waarde dat de accu weer vol is, bereikt, dan zal de automaat weer omschakelen naar de Quattro.

Fraron ATS20L omschakelautomaat

Op deze manier wordt de stroom van het zonnepaneel maximaal gebruikt en wordt de walstroom minimaal gebruikt voor de gebruikers aangesloten op groepenkast 1. Om te voorkomen dat de Quattro ook de accubank gaat laden, moet de laadfunctie van de Quattro worden uitgezet.

Mogelijk zit er nog een denkfout in het schema. Immers er is nog walstroom aangesloten op de AC in2 van de Quattro. Waarschijnlijk gaat de Quattro dan nog steeds de walstroom doorgeven aan de omschakelautomaat. Ik heb de oplossing voorgelegd aan Victron en wacht op reaktie. Update (30-4-2017): reaktie Victron: functie van omschakelautomaat zit al in Quattro: zie volgend bericht.

Als de oplossing niet werkt heb ik een alternatief, waarbij de Multiplus aan de omschakelautomaat komt en deze de groepenkast 1 van stroom voorziet. Ook dan moet de laadfunctie van de Multiplus worden uitgezet. Zie laatste schema.

Alternatieve oplossing, Multiplus voor groep 1, Quattro voor groep 2

Onderstaand zijn ook aangegeven de waardes van de Fraron ATS20L die je kunt instellen.

Instellingen Fraron ATS20L

Een reactie plaatsen

4 dagen werk aan afzuigkap motorjacht Xanthiona

Gemonteerde afzuigkap

Gemonteerde afzuigkap

Regelmatig beschrijf ik dat de afbouw van ons motorjacht Xanthiona veel tijd kost, omdat nagenoeg alles op maat gemaakt moet worden. Ook zo voor de afzuigkap in de keuken.

Het zoeken van een mooi passende afzuigkap was al een drama op zich. Ten eerste is de afzuigkap van alle kanten zichtbaar, dus je moet een zogenaamd kookeiland kap hebben. Die zijn bijna altijd 90 cm breed, terwijl ik slechts een 2 pits kookplaatje van 30 cm heb geinstalleerd. Na het afstruinen van veel websites en het bekijken van honderden modellen vond ik een compact model op de site van VidaXL.

Ophangconstructie voorbereid

Ophangconstructie voorbereid

Belangrijk is de keuze tussen daadwerkelijk de kooklucht afzuigen naar buiten, of de kooklucht recirculeren. Bij recirculatie worden wel de luchtjes geneutraliseerd door een koolstof filter, maar gaat niet het kookvocht naar buiten. Mede omdat we op ons jacht willen wonen is een oplossing waarbij de kooklucht (en vocht) naar buiten wordt geblazen veel beter.

De kap hangt recht boven de kookplaat, waar geen spanten zijn. Er moest dus eerst een constructie worden gemaakt om de kap voldoende stevig aan te bevestigen. Ik heb balkjes gebruikt die zijn vastgeschroefd aan de spanten en met pur aan het geheel zijn vastgezet.

Ruimte maken voor de vlakke afvoerbuis

Ruimte maken voor de vlakke afvoerbuis

Voor de afvoerbuizen heb ik gekozen voor vlakke buis. Het is nu niet nodig om een koof te maken om de buis te verbergen en kan het plafond van de salon in 1 stuk doorlopen naar keuken, dit is veel mooier. De vlakke buis is van staal. Kunststof afvoerbuis is niet aan te bevelen, omdat de kooklucht heet kan zijn en het kunststof zou kunnen smelten.

De ophangsconstructie moest nog wat worden aangepast om de vlakke buis goed aan te laten sluiten op de kap, ook moest er flink wat pur worden verwijderd.

dsc04243

140 gaatjes boren voor de afvoer naar buiten

Het maken van het gat naar buiten voor de afvoer was ook een probleem. Dit kon niet worden gemaakt met een snijbrander, vanwege de reeds gemonteerde houten panelen en het pur in de omgeving van het gat. Met een slijptol krijg je enorm veel slijpsel dat overal heen spat. De oplossing was ca. 140 gaatjes boren langs het afgetekende gat, terwijl je een sterke stofzuiger naast de boor houdt die alle ijzerdeeltjes direct opzuigt. Daarna de randen van het gat een beetje bijvijlen en klaar.

Vrij zicht van salon naar keuken en andersom

Vrij zicht van salon naar keuken en andersom

De afzuigkap is op zo’n hoogte opgehangen dat het vrije zicht tussen salon en keuken bewaard is gebleven.

1 reactie

Vorderingen afbouw motorjacht Xanthiona

De afbouw van ons motorjacht Xanthiona gaat niet super snel, maar elke week is er wel weer iets dat af is of verder wordt verbeterd. In onze slaapkamer is er nu een kastje gemaakt naast de wasbak en is ook de wastafel vervangen. De vloer in deze kamer is deze week gelegd en het ziet er fraai uit. Het is dezelfde PVC laminaat vloer van Wicanders als in de salon en keuken. We hebben gekozen voor het PVC laminaat omdat het vochtbestendig is. Deze uitvoering is 10 mm dik, waarbij het PVC op HDF is aangebracht en daarna nog een laag kurk voor extra isolatie en geluidsdemping.

In de gastenbadkamer is nu de Schulte douchekabine geplaatst. Ik had hier gekozen voor een standaard douchekabine, maar deze was net wat kleiner dan de douchebak die ik had gemaakt. Met wat extra aluminium profielen aan de zijkant past het nu en kunnen de gasten ook prima douchen.

Inmiddels ben ik ook druk aan het experimenteren met het home-automation systeem om het licht te schakelen, maar daar over zal ik binnenkort een separaat bericht schrijven.

Douche voor de gasten met extra aluminium profiel

Douche voor de gasten met extra aluminium profiel

PVC laminaat in master bedroom

PVC laminaat in master bedroom

Badkamermeubel

Badkamermeubel in master bedroom

Een reactie plaatsen

Motorjacht Xanthiona wordt steeds huiselijker

Het interieur van de salon en de keuken van ons motorjacht Xanthiona is bijna klaar. In de hoek onder de trap naar de flying bridge is nu een combinatie drank- en boekenkast gemaakt. Het geeft direct een veel huiselijker sfeer aan boord. Dat is wat we ook willen bereiken, immers in principe is de Xanthiona bedoeld om er op te wonen, dus we moeten ons er ook echt ‘thuis’  op voelen.

Voor een compleet beeld zijn er wat extra fotos toegevoegd hoe het interieur van de salon en keuken er nu uitziet.

Combinatie drank- en boekenkast om achterkant van trap te verbergen

Combinatie drank- en boekenkast om achterkant van trap te verbergen

DSC03833

‘Open’ haard (op basis van bio-ethanol)

DSC03834

TV krijgt nog een TV-lift, kast komen nog lades in

DSC03835 DSC03836 DSC03837

Een reactie plaatsen

Motorjacht Xanthiona binnenkort met hekschroef

Gisteren is ons motorjacht Xanthiona aan zijn achterste geopereerd. Voor de aangehangen hekschroef van Sidepower moest er een flink gat (20 cm) worden gemaakt. De electrische motor steekt via dat gat van binnenuit in de polyester tunnel die met flink wat bouten en heel veel kit aan de buitenzijde is gemonteerd.

Later deze week zal ik de elektrische aansluitingen maken en zorgen dat de hekschroef ook kan worden bediend met de Hydronautica afstandsbediening. Gemak dient de mens.

Update 20-6-16:
De hekschroef is inmiddels elektrisch helemaal aangesloten en zoals verwacht biedt de hekschroef veel gemak. Bij het zijwaarts aanleggen op de vaste ligplaats in de jachthaven van Strand Horst kan ik nu de Xanthiona eenvoudig op zijn plaats manoevreren en goed aan de kant houden totdat alle lijnen zijn vast gemaakt.

De operatie aan zijn achterste

De operatie begint

In de takel (half)

In de takel (half)

Het eindresultaat

Het eindresultaat

Een reactie plaatsen