Exterieur foto’s motorjacht Xanthiona
Geplaatst door Jurjen Hoekstra in Exterieur op 28 april 2015
Af en toe wil ik ons motorjacht Xanthiona aan anderen laten zien via het weblog, maar er zijn maar weinig exterieur foto’s op het weblog gepubliceerd. Met de onderstaande foto’s is dat hopelijk gecorrigeerd.
Het vierde element op motorjacht Xanthiona
Geplaatst door Jurjen Hoekstra in Afbouw, Apparatuur & electronica, Besturing op 27 april 2015
Czone output module, 3x NMEA2000-USB interface en navigatie PC
Het 4de element van het 24 V en het navigatiesysteem concentreert zich rondom de 2de stuurpositie aan stuurboordzijde in de keuken. De hoofdstuurpositie is op de flying bridge waar vandaan je het jacht het best kunt overzien bij het manoeuvreren in havens, sluizen en als er weinig ruimte is. De 2de stuurpositie is voor als het slecht weer is of als je overzichtelijke lange stukken vaart.
Deze stuurpositie is het 4de deel wat nu vorm begint te krijgen bij het aanleggen van de 24 V elektriciteit en het navigatiesysteem. Een output module van het Czone systeem (zie vorige berichten) zorgt dat er 24 V is voor de gebruikers die bij de stuurpositie worden ingebouwd. Een ventilator loze PC functioneert een beetje als hart van het navigatiesysteem. Op de PC is aangesloten de Actisense NMEA2000-USB interface om informatie uit het NMEA2000 navigatiesysteem in het YachtControl programma zichtbaar te maken. YachtControl wordt gebruikt voor het monitoren van het navigatiesysteem. PC Navigo op dezelfde PC is voor het navigeren op een digitale kaart en om de AIS-posities van andere schepen in de directe omgeving op de kaart te plotten.
Op de PC draait ook nog NM2KAnalyser van Maretron die ook met een NMEA2000-USB interface op het navigatiesysteem is aangesloten om mogelijk problemen op te lossen. Czone heeft een eigen NMEA2000-USB interface voor het configureren van de Czone modules, ook deze is op de PC aangesloten.
Als de 21 inch monitor van de PC niet voor de navigatie wordt ingezet kan hij ook worden gebruikt als TV in de keuken. Naast de monitor staat de Simrad NSS7 die wordt gebruikt voor de bediening van het Czone systeem en de autopilot. Met slechts 5 geprogrammeerde knoppen op het scherm van de Simrad is het meest noodzakelijke voor het varen van de Xanthiona voor handen.
Monitor en SImrad NSS7
Helaas moest ik een concessie doen aan mijn idee om volledig zonder schakelaars te werken. Voor de ruitenwisser kreeg ik het door de ingewikkelde schakeling niet voor elkaar om dit via Czone te regelen. Toch maar een schakelaar op het dashboard. De 2de schakelaar op het dashboard is wel digitaal en is om via het Czone de hoorn te bedienen.
Bij de stuurpositie wordt later de Hydronautica module geïnstalleerd om met een afstandsbediening het schip makkelijker aan te kunnen leggen.
Het ene kastje is het andere kastje niet
Geplaatst door Jurjen Hoekstra in Afbouw, Apparatuur & electronica, Electrisch op 13 april 2015
In de lange puzzel om het navigatiesysteem samen te stellen, had ik gekozen voor apparatuur die allemaal samenwerkt via NMEA2000. NMEA2000 is in de basis eigenlijk een CAN systeem zoals dat ook veel in autos voorkomt. Voor de watersport is dit aangepast tot NMEA2000. Je kunt willekeurige apparatuur van een willekeurige fabrikant laten samenwerken via NMEA2000. Zo langzamerhand had ik de spullen compleet, hier en daar wat gekocht via Ebay en Amazon uit Engeland, Duitsland en de VS. Het is bijna allemaal apparatuur van Simrad (plotter, dieptemeter, roerstandmeter, autopilot, AIS, GPS, kompas).
Alle bekabeling en de tankzenders zijn van Maretron. De navigatieapparatuur en de overige 24 V apparaten worden geschakeld via het digitale Czone systeem, dat ook met NMEA2000 werkt. Het Czone heeft deels een eigen netwerk, maar via een netwerkbrug staat het toch in verbinding met de rest van het navigatienetwerk. Ik beschreef dat ook uitgebreid in het vorig bericht Net 1 kabeltje te kort op motorjacht Xanthiona.
Maretron N2K Analyser om het NMEA2000 netwerk uit te lezen
Tijd om dus eens te kijken wat er allemaal gebeurt op het netwerk. In eerste instantie had ik in de VS een Czone NMEA-USB converter bestelt, maar een Maretron NMEA-USB converter geleverd gekregen. Eerder schreef ik al dat ik dacht dat het geen verschil zou maken. Dus wel. De Czone modules configureren lukt echt alleen met de Czone NMEA-USB converter. Via Ebay op de kop getikt. Twee weken geleden lukte het om met de Czone interface het systeem aan de praat te krijgen.
Actisense NMEAReader leest ook wat er gebeurt op het NMEA2000 netwerk
Ondertussen had ik ook de software van YachtControl aangeschaft die ideaal zou werken met alle apparatuur via NMEA2000 via een NMEA-USB converter. Maar niet met die van Maretron. Volgens YachtControl alleen met de NMEA-USB converter van Actisense. Nog maar een kastje erbij (uit Nederland). Met elk kastje komt ook eigen software. Via Maretron N2K Analyzer en de Actisense NMEAReader heb ik een goed beeld wat er op het NMEA2000 netwerk gebeurt.
Van Actisense heb ik ook de omzetter van de analoge motorgegevens naar NMEA2000 gekocht (nog een kastje). Om de gegevens van de Victron Quatttro om te zetten naar NMEA 2000 is een VE.bus naar NMEA2000 converter opgenomen in het systeem (nog een kastje). YachtControl wil ik voornamelijk gaan gebruiken om het hele navigatiesysteem, de motorgegevens, de tankgegevens, de 230 V en 24 V te monitoren.
Druk op de Rijn
Voor de navigatie wordt uiteindelijk PCNavigo gebruikt, maar voorlopig liet YachtControl ook erg fraai zien via NMEA2000 hoe druk het is in de buurt van Oberwinter op een doordeweekse dag op de Rijn met het AIS.
Ondanks alle kastjes en de hulpprogramma’s lukte het me het afgelopen weekend echter niet om de Simrad Autopilot de roerstandgegevens van de Simrad RF25 roerstandmeter te laten begrijpen. De Simrad NSS7 plotter begreep het wel en toont keurig netjes de stand van het roer. Dit vergt nog enige studie.
Wel roerstand op de Simrad plotter
Net 1 kabeltje te kort op motorjacht Xanthiona
Geplaatst door Jurjen Hoekstra in Afbouw, Apparatuur & electronica, Electrisch op 16 maart 2015
Een goede voorbereiding is het halve werk. Althans ik probeer de geplande werkzaamheden voor het lange weekend dat ik nu elke 2de week naar ons motorjacht Xanthiona ga, zo goed mogelijk voor te bereiden. Ook afgelopen weekend had ik voor de komende klus allerlei (accu)kabels op lengte laten maken, diverse onderdelen gekocht, thuis een testopstelling gemaakt, een configuratiebestand samen gesteld en na 2 ½ dag hard ploeteren kwam ik uiteindelijk 1 kabeltje te kort om het Czone ‘distributed power’ systeem dit weekend werkend te krijgen.
Het schema voor het Czone systeem in combinatie met het NMEA2000 systeem voor alle navigatie-apparatuur is al een onnoemlijk aantal keren aangepast op basis van allerlei gedachtes en theorie. Bij de installatie dit weekend bleek de praktijk toch weer anders te zijn en heb ik ter plekke nog verdere wijzingen aangebracht. Maar het zit erin.
Het paneel in de keuken met 24 V apparatuur en enige NMEA2000 informatie modules
Op onderstaand schema kun je het bekijken. Netwerk 1 is om 24 uur per dag met name de stroomvoorziening en het niveau van de 4 tanks te monitoren. Uitwisseling van gegevens via NMEA2000. Uiteindelijk kan dat ook via het internet op afstand. Netwerk 2 koppelt de meeste Czone modules aan elkaar en zorgt ervoor nadat de hoofdschakelaar van het 24 Volt systeem is aangezet dat een beperkt aantal apparaten van stroom wordt voorzien. Stroom voor de overige apparaten wordt aan of uit gezet via een voorgedefinieerde ‘mode’ of via een knop op het touchscreen. Het verloopt via NMEA2000.
Netwerk 3 is voor de uitwisseling van alle informatie tussen de navigatie-apparatuur. Gegevens zoals GPS locatie, snelheid, koers, etc. wordt allemaal via NMEA2000 op de bus gezet en gelezen door de apparatuur die het nodig hebben. Ook het pookje voor de besturing bij de binnenstuurstand geeft met NMEA2000 berichten door aan de autopilot die de stuurpomp bedient of we naar links of rechts moeten. De netwerken zijn onderling gekoppeld via een netwerk brug en alle informatie komt in principe waar het moet zijn.
In theorie. Want dat ene kabeltje van het Czone display wat ik nog mistte, maakte het niet mogelijk om na de installatie ook te checken of het daadwerkelijk werkt zoals bedoeld. Ik kan de Czone modules op 2 manieren configuren, of via het Czone display (als ik het kabeltje had) of via een speciale Czone NMEA2000-USB interface (die ik ook niet heb, kwam ik achter). De Czone NMEA-USB interface stond wel op mijn bestellijst, maar toen de grote order uit de Verenigde Staten kwam, was deze vervangen door een Maretron NMEA-USB interface. Ook goed dacht ik toen. Maar ik vermoed nu dat de Czone interface toch iets meer kan dan de Maretron, die gaf aan alleen de min of meer typische navigatie NMEA2000 berichten om te zetten. De Czone interface heb ik inmiddels via Ebay geschikt kunnen kopen.
Over 2 weken ga ik het opnieuw proberen. Of met het Czone display (met stroomkabeltje) of met de Czone USB-CAN interface.
3 netwerken, alles via NMEA2000
Amps, AWG, ISO en koffiedik kijken op motorjacht Xanthiona
Geplaatst door Jurjen Hoekstra in Afbouw, Apparatuur & electronica, Electrisch op 3 maart 2015
Al jaren ben ik aan het nadenken over het definitieve ontwerp van de 24 Volt elektrische installatie voor ons motorjacht Xanthiona. Het basisprincipe is nog steeds dat alle huishoudelijke apparatuur zoveel mogelijk 230 Volt is en alle typische scheepsaccesoires en navigatie-apparatuur is 24 Volt. Een aantal keren heb ik hier al wat over geschreven en met name over het idee om een ‘distributed power system’ via digitaal schakelen met modules van Czone, te installeren. Voordelen van zo’n systeem zijn o.a. veel minder kabels en geen fysieke schakelaars. Nadelen: de configuratie is enigszins gecompliceerd. Met de recente aanschaf van een Victron Quattro lader/omvormer en de komst van de 940 Ah accu set werd het nu echt tijd om het volledige 24 V systeem te installeren. Bij de 20ste wijziging op mijn ontwerp van het 24 V systeem moest ik me verder verdiepen in de dikte van de diverse kabels. Hieronder beschrijf ik wat ik tegenkwam en wat mijn overwegingen zijn.
Werkplank over de motor bij aanvang van de definitieve 24 V installatie
De tussenschakel tussen de accu set, de Quattro en het 24 V (Czone) systeem is een Victron DC Link box. Victron schrijft voor dat de Quattro wordt aangesloten met 2 x 50 mm2. Dit betekent dus 2 x 50 mm2 van de Quattro naar de DC Link box en van daar met 2 x 50 mm2 naar de accus. Het hart van het Czone systeem zijn de ‘output interface’ modules die met een lange dikke kabel op de 24 V wordt aangesloten en dan kunnen er 6 lokale verbruikers worden aangesloten met korte dunne kabel. Totaal 6 x 20 Ampere = 120 Ampere. Hoe dik moet dan de kabel zijn? Voor de ankerlier die 125 Ampere nodig heeft schreef Lofrans een kabeldikte voor van 50 mm2 als de afstand tot de accu minder is dan 3 meter. Dus heb ik 50 mm2 even als uitgangspunt aangenomen voor de Czone. Naarmate kabels langer worden, treed er meer spanningsverlies op. 1 van de Czone modules zit op ca. 15.5 meter van de accu. En nu? Dikkere kabel? Hoeveel dikker? Het antwoord daarop is niet eenduidig.
Qua spanningsverlies is een op het internet bij een kabelleverancier gevonden richtlijn dat dit max 5 % mag zijn. 5 % van 24 V is 1.2 Volt. Diezelfde kabelleverancier geeft de volgende berekening voor draaddikte:
lengte x 2 x benodigde stroom x 0,0175
(toelaatbaar verlies = 1.2)
De DC Link box tussen de 940 Ah accu set en verbruikers
Voor een apparaat dat 15 A verbruikt en op 8 meter afstand is bevestigd, is de draaddikte dus: 3.5 mm2. Voor de Czone module op 15.5 meter afstand en die in principe maximaal 120 A gebruikt zou de draaddikte dan 15.5 x 2 x 120 x 0,0175 gedeeld door 1.2 = 54.2 mm2 zijn. Maar!
Als ik even kijk naar de richtlijn van de American Boat and Yacht Council (ABYC), dan schrijven die voor 125 A een kabel van 4 AWG voor bij een omgevingstemperatuur van 75˚ C. Als de kabel in de motorruimte zit moet ie 2 AWG zijn. Handig die Amerikanen met hun niet-metrieke aanduiding. In sommige van de handleidingen van de apparatuur wordt ook vaak deze AWG dikte genoemd. Diezelfde 4 AWG is volgens de ABYC in het metrieke stelsel 21 mm2 en de 2 AWG is 34 mm2. Naarmate de omgevingstemperatuur omhoog gaat moet de kabel iets dikker zijn volgens de tabel van de ABYC. Overigens gelden de waardes voor een kabel die niet in een bundel van kabels is opgenomen. In het overzicht van de ABYC wordt echter geen rekening gehouden met lengte en spanningsverlies.
Bij een bundel van 3 kabels geldt volgens ABYC bij een omgevingstemperatuur van 75˚ C een kabeldikte van 35 mm2 voor diezelfde 125 A en in de motorruimte moet ie dan weer ca. 54 mm2 zijn. En ook hier geldt dat hogere omgevingstemperaturen leiden tot nog dikkere kabel. Zit de kabel in een bundel van 4 tot 6 kabels dan moet de dikte van de kabel zelfs berekend worden met een vermenigvuldigingsfactor van 0.857 volgens ABYC. Hoe groter de bundel, hoe kleiner de vermenigvuldigingsfactor en hoe dikker de kabel. Je ziet dat er dus nogal wat factoren zijn die invloed hebben op het bepalen van de dikte van de stroomkabel.
Volgens de Recreative Craft Directive van de CE is de ISO standaard 10133 voor gelijkstroom (DC) geldig en die spreekt over max 10 % spanningsverlies bij volledige belasting en bij 30˚ C omgevingstemperatuur. Zij geven een iets andere formule, die in dit geval meer uitgaat van het berekenen van het spanningsverlies bij een bepaalde draaddikte:
Spanningsverlies = 0.0164 x stroom x 2 x lengte kabel (kabel lengte gemeten heen en terug)
draaddikte in mm2
Voor hetzelfde voorbeeld van de Czone module met max 120 A op 15.5 meter bij gebruik van een kabel van 50 mm2 zou het spanningsverlies
Een deel van het Czone systeem op 24 V paneel
dan 0.0164 x 120 x 2 x 15.5 delen door 50 = 1.2 V zijn. Dit is ruim binnen de 10 %. Zouden we een kabel nemen van 35 mm2, dan is de waarde 1.75 V. Pas bij 26 mm2 kom ik op het max toegelaten 2.4 V spanningsverlies uit. De ISO gaat uit van een temperatuur van 60˚ C in een motorruimte. Waarbij er bij de ISO standaard weer vermenigvuldigingsfactoren worden gebruikt die afhankelijk zijn van de toegelaten temperatuur van de isolatiemantel van de draad. Zo geeft een draad met temperatuuraanduiding van 85-90˚ C een vermenigvuldigingsfactor van 0.89. De ISO schrijft tevens voor dat de te gebruiken draad altijd uit meervoudige aders moet bestaan en per dikte van de draad is de minimum hoeveelheid aders voorgeschreven. Voorbeeld een 10 mm2 draad moet minstens 19 aders zijn. Als de stroomdraad veelvuldig wordt bewogen moet ie zelfs uit 168 aders bestaan. En zo zijn er nogal wat meer richtlijnen in de ISO over afstanden tussen kabels, krimpkous, kabelschoentjes, zekeringen, etc.
De ene fabrikant houd wel rekening met de factoren (lengte, temperatuur, locatie, hoeveelheid stroom, gebundeld ja/nee), maar anderen niet. Even een voorbeeld. Simrad schrijft voor zijn autopilot (trekt nogal wat stroom) een 30 A zekering voor, maar in het aansluitschema staat voor 24 V een waarde van 15 A bij een draaddikte van 2.5 mm2 tot maximaal 6 meter. Simrad heeft het niet over temperatuur, bundeling en locatie. Thuis is 1.5 mm2 al genoeg voor zelfs 16 A. De fabrikant van de stuurpomp die door de autopilot wordt aangestuurd schrijft maar 13 A voor. Moet ik nou uitgaan van de 30 A, de 15 A of de 13 A? Ander voorbeeld. 1 van de Czone modules wordt 12 Volt, omdat er ook een paar 12 V apparaten zijn. Een omvormer zet de 24 V om naar 12 V. De omvormer kan maximaal 40 A (12 V) leveren. Hoe dik moet de kabel dan zijn? DE ABYC schrijft 10 AWG (5.3 mm2) voor bij 75˚ C. Komt de kabel uit de motorruimte dan is het 6 mm2 (75 C). Kijk ik naar de apparatuur die er daadwerkelijk aan de omvormer komt te hangen, dan kom ik totaal maar tot 26 A. Volgens de ABYC zou dan een kabel van 3.3 mm2 genoeg zijn. Volgens ISO is de 16 mm2 kabel (afstand ca. 8 meter, draad komt uit motorruimte) die ik hiervoor in gedachten heb goed genoeg. 0,0162 x 26 A x 2 x 8 meter delen door 16 mm2 = 0.43 V. Dit is binnen de 10 % maximale spanningsverlies. En nu? Welke dikte te kiezen?
Van links naar rechts: scheidingstrafo, 5000 W Quattro en 3000 W Multi
Je ziet het, het wordt eigenlijk toch allemaal een beetje koffiedik kijken. Ik gebruik een beetje gezond verstand en kijk naar het daadwerkelijke verbruik en daar stem ik de kabels grotendeels op af. Ik kijk ook naar wat de fabrikant voorschrijft en ga liever voor de zekerheid voor een dikkere dan voor een te dunne kabel. Zo is de kabel van 0.5 meter die van de DC Link box naar de hoofdschakelaar voor alle 24 V apparatuur loopt 70 mm2. Daar vandaan 70 mm2 kabel over een lengte van 5 meter naar een verdeelpunt. Van het verdeelpunt loopt een 50 mm2 kabel door naar een Czone module 8 meter verder. Voor het bereken van de totale lengte, komt de afstand van ca. 2 meter van de accu naar de DC Link box er nog bij. Dit is de eerder genoemde lengte van 15.5 meter, waarvoor een draaddikte van 54.2 mm2 was berekend. Van het verdeelpunt loopt ook nog een 35 mm2 voor een 2de Czone module op 1.5 meter op de flying bridge. De kabel van de verdeelpunt naar de genoemde 24 V/12 V omvormer wordt 10 mm2 (ca. 30 cm). De kabel vanaf de hoofdschakelaar die naar de 3de Czone module in de motorruimte loopt wordt 16 mm2 op een afstand van 90 cm.
Het lijkt misschien allemaal wat overbemeten, maar een deel van de kabels wordt weggewerkt en kan later moeilijk vervangen worden. Ik ga dus maar uit van de situatie dat een Czone maximaal belast kan worden, ook al is de praktijk dat er daadwerkelijk veel minder wordt gebruikt door de apparatuur die er aan hangt.
Tijdlijn van de bouw en afwerking van motorjacht Xanthiona
Geplaatst door Jurjen Hoekstra in Afbouw, Tijdlijn op 24 februari 2015
Hieronder is een tijdlijn van de bouw en de afwerking van ons motorjacht Xanthiona.
2009:
Zomer 2009: we komen tot de conclusie dat zeilen het toch niet helemaal is voor het gezin en dat we uiteindelijk een motorjacht willen en misschien wel aan boord willen gaan wonen.
September 2009: we beginnen ons langzaam te oriënteren op een aantal motorjachten, maar vinden ze veel te duur. Iedereen wil de hoofdprijs. We zetten ons zeiljacht te koop.
November 2009: we overwegen een technisch casco vaarklaar motorjacht te laten bouwen en het zelf af te bouwen. We denken aan een Almarine 1700, getekend door Hans Alma. Het is een GROOT schip, 16.0 x 5.47 x 1.20
December 2009: De crisis is realiteit, er is weinig belangstelling voor ons zeiljacht maar weten het toch te verkopen.
2010:
Voorjaar 2010: we zoeken een werf die de Almarine 1700 willen bouwen. We kiezen voor MarHen uit Harderwijk, ze hebben dit schip al 2 x eerder gebouwd.
April 2010: het koopcontract is getekend, de bouw begint waarschijnlijk in april 2011
Oktober 2010: MarHen begint eerder met de bouw van de romp. Het schip krijgt de naam Xanthiona.
December 2010: MarHen begint met de eerste delen van de opbouw
2011:
Mei 2011: romp in de primer
September 2011: romp gespoten, romp en opbouw worden samengevoegd, het is nu een compleet schip
28 Oktober 2011: Tewaterlating van de Xanthiona
December 2011: Xanthiona op weg naar Duitsland voor de afwerking
2012:
April 2012: Begonnen met de vloeren
Mei 2012: Tanks aangepast
Zomer 2012: Dek en flying bridge opnieuw geschilderd
November 2012: Begonnen aan de eerste wanden en met de vloer in de achterkajuit
2013:
Maart 2013: Timmerwerk achterkajuit grotendeels klaar. Onderdelen van 24 V systeem (van Czone) en kabels besteld in de VS.
April 2013: Czone spullen en kabels geleverd. Onderdelen van het 230 V ‘home automation’ systeem besteld om een testopstelling te maken.
Mei 2013: Begonnen met de wanden in het midden van het schip en het voorste gedeelte. Testopstelling met ‘home automation’ werkt zoals verwacht.
Juni-juli-augustus-september 2013: Verder intimmeren benedendeks van alle wanden tegen de romp van het schip.
Oktober 2013: Betegelen van de badkamer in de achterkajuit.
November 2013: 5 weken pauze door blessure aan linkerhand, veroorzaakt door decoupeerzaag
2014:
December 2013 – Januari 2014: Verder afbouwen wanden tegen de romp
Februari 2014: Begonnen met tussenwanden benedendeks
April 2014: Tussenwanden benedendeks grotendeels klaar
Mei 2014: Ontwerp van bedden en begin van schilderwerk in de kamers beneden
Juni 2014: 1e plafond aangebracht, schilderwerk beneden klaar.
Juli 2014: gastenbadkamer betegeld
Augustus 2014: beetje vakantie gehouden, niet gevaren, ankerlier grotendeels gemonteerd
November 2014: vloeren boven verdieping gereed
December 2014: wanden bovenverdieping onder de ramen aangebracht
2015:
Januari 2015: verwarming verbeterd
Februari 2015: vanaf heden weer aan het werk in Nederland, de Xanthiona blijft voorlopig in Bonn, elke 2 weken ga ik een lang weekend naar de Xanthiona om deze verder af te werken
Maart 2015: begin van definitieve 24 V electrische installatie
April 2015: installatie van het navigatiesysteem, tankzenders en overige randapparatuur
Mei-juli 2015: afwerken 24 V electra en aansluiten laatste apparatuur, configureren Czone/NMEA2000
Augustus 2015: geplande vakantie met de Xanthiona naar de Moesel gaat niet door: te weinig water om de haven te verlaten
September-November 2015: Xanthiona nog steeds gevangen in de haven van Oberwinter door te weinig water in de Rijn. Elke 2 weken ga ik een lang weekend klussen op de boot. Ik begin o.a. aan de frames rond de ramen.
28 November 2015: Eindelijk genoeg water. Samen met een vriend vaar ik de Xanthiona in 2 dagen naar Nijkerk. Hier kan ik in de winter er aan werken.
2016:
Januari-maart 2016: Veel tijd gaat zitten in het maken van de frames rond de ramen. Een preciesie werkje. Ondertussen de keuken besteld.
April 2016: keuken geleverd, begin montage en afwerking. Handig dat de Xanthiona zo dicht bij ligt, veel zwaar materiaal aan boord gebracht.
Mei 2016: nagenoeg hele interieur van salon en de keuken afgewerkt. Xanthiona verplaatst naar vaste ligplaats Strand Horst
Juni 2016: Sidepower hekschroef geinstalleerd
Zomer 2016: regelmatig gevaren met collega’s, vrienden en familie.
Juli 2016: trap salon weggewerkt, nu is het drankkast
Augustus 2016: vloer hoofdslaapkamer gelegd, badkamermeubel gemaakt
September 2016: afzuigkap keuken geinstalleerd
2017:
Januari-maart 2017: kleine afwerkingen
April 2017: TV-lift geinstalleerd, convectoren voor in de TV-kast geinstalleerd
Juni 2017: vloeren benedenverdieping gelegd
Juli 2017: plafond salon en keuken aangebracht
Augustus 2017: eerste grote vakantiereis, van Strand Horst naar Rotterdam en terug
September-oktober 2017: installatie warmte-terugwin-unit (WTW)
2018:
Januari 2018: schuifdeurkast in doorloop naar achteren gereed
Februari 2018: Basis voor ladekast in hoofdslaapkamer klaar
Maart 2018: start van het zevende jaar van afbouw, tevens begonnen met plafonds benedenverdieping, aanpassing CV
April 2018: aansturing CV via KNX gelukt
Juni 2018: drinkwaterfilter geinstalleerd
Juli 2018: utility room gereed
Augustus 2018: 2e vakantiereis, van Strand Horst naar Rotterdam Marina
September 2018 – Augustus 2019: Xanthiona bewoond door familielid in Rotterdam Marina
Oktober 2018: Dektent gemonteerd en FirePro automatisch brandblussyteem voor motorruimte geinstalleerd
November 2018: CvO (Certificaat van Onderzoek), (sinds oktober heet het nu) Communautair Binnenvaart Certificaat keuring
2019:
Januari 2019: SeaSmart remote monitoring module geinstalleerd om walstroom, stand van de tanks en laadtoestand service accu op afstand te monitoren
September 2019: Xanthiona terug gevaren naar Strand Horst, Post Construction Assessement keuring voor CE
November 2019: Verbeteringen in internet verbinding aangebracht (nieuwe MiMo 4G/LTE/Wifi antenne en extra PoE switch)
2020:
Januari 2020: nog meer verbeteringen internet aan boord
Februari 2020: nieuw dashboard
Maart 2020: Victron Venus GX geinstalleerd, waarmee elektrisch systeem eenvoudiger wordt en remote monitoring mogelijk is
April 2020: Communautair Binnenvaart Certificaat (voorheen CvO) ontvangen
Mei 2020: 2 x LG 370 Wp zonnepanelen en Victron Bluesolar 100/30 solar lader geinstalleerd
Augustus 2020: 3 weken vakantie met de Xanthiona, 484 km gevaren
November 2020: zwaardere dynamo, intelligente laadstroomregelaar en geavanceerde accusplitter geinstalleerd
2021:
Januari 2021: Huisautomatiseringssysteem (bediening CV, lichten, raam) nu op afstand te bedienen
Februari 2021: Victron scheidingstrafo vervangen door Mastervolt scheidingstrafo na problemen.
Analoge informatie van de motor nu digitaal beschikbaar via Actisense EMU-1
April 2022: Verbeteringen aan (Victron) elektrisch systeem via gebruik start/stop mogelijkheid van Victron GX
Mei 2021: Czone 3.5 inch scherm vervangen door Czone Touch 5
2022:
Augustus 2022: 3 weken vakantie met de Xanthiona, 402 km gevaren
September 2022: Victron Smartshunt geinstalleerd om prestaties van de zware dynmo te meten
2023:
Februari 2023: mislukt experiment met verticale windmolen voor opwekken stroom
Maart 2023: verbeteringen brandstofreinigingssysteem
Voorjaar/zomer 2023: verbeteringen interieur
2024:
Juli 2024: onderzoek naar vervanging lood-zuur service accu voor lithium exemplaar
Augustus 2024: vakantiereis, zelfde route als in 2022 en 2020, 380 km gevaren
September 2024: verdere orientatie lithium accu en laden lithium accu met dynamo
2025:
Januari 2025: verkoop loodzuur service accu en aanschaf 4 x 24 V 100 Ah LifePO4 accu
Februari 2025: renovatie 24 V elektra paneel en installatie LifePO4 accus
April/mei 2025: vervolg renovatie 24 V paneel, nieuwe Cerbo GX en nieuwe Quattro 5000
Juni 2025: installatie externe dynamo regelaar Arco Zeus
Moet nog verder worden bijgewerkt.
Veranderingen verwarming motorjacht Xanthiona
Geplaatst door Jurjen Hoekstra in Afbouw, Verwarming op 20 januari 2015
Brr, af en toe is het wel eens koud in de achterslaapkamer. Boven is het dan wel lekker warm. Ook op de Xanthiona heb ik, net als thuis, een centrale thermostaat die als de salon/woonkamer op temperatuur is de CV uitschakelt, maar dan zijn nog niet alle kamers op een aangename temperatuur.
Evohome 1e generatie
Dit bekende fenomeen heb ik tijdelijk opgelost met het Evohome systeem van Honeywell (www.evohome.nu). Een heel aardig en niet te duur draadloos systeem, waarbij de radiatoren een op afstand bedienbare thermostaatknop krijgen en via een centraal schermpje kunnen voor alle kamers individueel allerlei tijdsinstellingen en de temperatuur worden geprogrammeerd. Momenteel heeft Honeywell de 1e generatie van dit systeem (monochroom scherm) in de aanbieding. De 2de generatie heeft een kleurenscherm en de kleine kantelbare schermpjes op de thermostaatknop zijn veel beter af te lezen. Koppeling naar smartphone/internet is mogelijk met een extra module.
Evohome 2de generatie
De installatie is redelijk eenvoudig. Heb je al thermosstaat knoppen op de radiatoren, dan vervang je die door de Honeywells. Verder een module aansluiten op je CV, draadloze verbindingen aanmaken tussen het scherm, de module bij de CV en de thermosstaat knoppen. Dan nog even de tijden en temperatuur programmeren en dan werkt het. Via het scherm kun je via een menu elke kamer bekijken of een overzicht van alle kamers en ook kun je tijdelijk de temperatuur in een kamer verhogen. Dat kan overigens ook met de draaiknop op elke thermosstaat knop. De verandering is dan geldig tot het volgende geprogrammeerde moment.
Het systeem beviel goed, maar op mijn jacht heb ik gekozen voor een home automation systeem gebaseerd op KNX. Dit was 1 van de redenen om specifiek te kiezen voor een bedieningsschermpje in elke kamer van Zennio waar ook een thermosstaat in zit en waarmee je de temperatuur in kunt stellen. Het plan daarvoor had ik nog niet uitgewerkt, maar getriggerd door het Evohome heb ik inmiddels uitgedacht hoe dat moet functioneren. Tegen de zomer ga ik dat verder installeren. Het Evohome heb ik inmiddels thuis geinstalleerd en mijn tiener kinderen zijn eindelijk blij dat ze ook een warme kamer hebben.
Zennio Z38i
Roca Gavina 20 GT
Een aantal van de tijdelijke radiatoren heb ik inmiddels vervangen voor definitieve radiatoren. Aanvankelijk dacht ik alleen convectoren van Jaga te installeren, maar deze hebben weinig water inhoud. De CV ketel van Roca (Gavina 20, combi) is een oliegestookte CV en het is beter voor de CV ketel om gedurende een wat langere tijd te branden in plaats van telkens heel kort. De ketel brandt veel schoner als deze een tijd langer door brandt. Dus uiteindelijk toch gekozen voor de ‘ouderwetse’ radiatoren. Ik heb al eens beschreven dat ik ook vloerverwarming heb overwogen, maar door de geringe stahoogte was dat geen optie.
Design radiator in de gastenbadkamer
Betimmering eerste wanden van de bovenverdieping motorjacht Xanthiona
Geplaatst door Jurjen Hoekstra in Afbouw, Interieur op 24 december 2014
Het einde van mijn werk in Duitsland per 31 januari 2015 nadert. Eigenlijk was het de bedoeling dat ons motorjacht Xanthiona dan ook klaar zou zijn. Dat gaat niet lukken. Er is nog veel te doen. Zo ben ik recentelijk aan de wanden begonnen van de bovenverdieping (salon en keuken). Na weer heel veel gepuzzel hoe de samenhang is tussen het afwerken van de ramen en de benodigde ruimte om luxaflex aan te brengen, ontstond er een mooi plan die ook zorgt voor extra isolatie van de muren.
De luxaflex komt voor de ramen in een koof van ca. 5 cm, deze biedt de ruimte om 5 cm dikke PUR platen aan te brengen. De wanden staan overigens lang niet recht dus er waren nogal wat aanpassingen nodig om het onderste deel van de wand in ieder geval aan de binnenzijde recht te krijgen. Het bovenste deel rondom de ramen ga ik waarschijnlijk pas tegen de zomer af werken, omdat de ramen er eerst ook nog een keer uit moeten om beter en definitief te worden bevestigd.
5 cm dikke PUR isolatie achter de wand
Ook moest direkt nagedacht worden over waar de stopcontacten en verlichting komen en hoe de bekabeling hiervoor moet lopen. In de salon gaat de bekabeling over het plafond, in de keuken wordt het zoveel mogelijk onder de keukenkastjes weggewerkt.
Een pijnpunt was ook de verdere inrichting nadat de wanden zijn aangebracht. Rechts in de hoek had ik een boekenkast gepland en tegen de rechterwand een wandmeubel met geintegreerde TV. Nu al moet je bij het aanbrengen van de wand bekijken hoe groot die dan worden en hoever die door moeten lopen en of de wand hierop aangepast moet worden. Na veel gemeet, modelletjes maken en wat prutsen kwam er een definitief plan.
Aan de binnenzijde onder de trap naar de flying bridge had ik een mooi bergmeubel met lades in gedachten om die enigszins verloren ruimte toch maximaal te benutten. Toevallig had ik daar tegen de wand een radiator gepland, maar dan kunnen helaas de lades niet open, die lopen dan tegen de radiator aan. Wat nu? De oplossing: een plintverwarming onder het bergmeubel, kunnen de lades in ieder geval open.
De watervaste verlijmde multiplexplaten er tegen aan, voorbereide kabels en cv-leding steken her en der uit de muur.
Op de foto’s zie je de aangebrachte isolatie, de rechter zijwand, de hoek voor de boekenkast en de hoek naast het bergmeubel. De linker zijwand is nog niet helemaal klaar.
Dit wordt de boekenkast
De gehele rechter zijwand
Aanstaand bergmeubel onder de trap
Afwerking vloeren salon en keuken motorjacht Xanthiona
Geplaatst door Jurjen Hoekstra in Afbouw, Interieur op 7 december 2014
18 mm multiplex, 6mm rubber en 10 mm multiplex samen als vloer
Na de zomerstop is het rustig op de Xanthiona. Door ziekte in het gezin is er veel minder tijd en pas na 2 rommelige maanden komt het werk in de avonduren weer volledig op gang. Het plan voor na de zomer was om in ieder geval aan de bovenverdieping (salon en keuken) te beginnen en dit nog zoveel mogelijk klaar te hebben voordat ik vanwege het werk in begin 2015 weer terug ga naar Nederland.
De Xanthiona blijft tot aan de volgende zomer in Oberwinter en regelmatig zal ik een weekend of vakantie besteden aan de verdere afwerking. De vloeren in de salon en keuken zitten er inmiddels grotendeels in. Voor diegene die dit nog niet eerder gelezen had, een kleine uitleg: op de benedenste verdieping (slaapkamers en badkamers) zijn eerst balken aangebracht op de spanten voor de bevestiging van de vloer en om de diverse gedeeltes vlak te maken. Daarop komt een 18 mm watervast verlijmd multiplex plaat, 6 mm rubber en dan nog 10 mm watervast verlijmd multiplex. De rubber tussenlaag is nodig om trillingen en contact geluid te voorkomen. Deze platen kun je ook kant en klaar kopen, echter die zijn nogal prijzig. Uit kostenoverweging is er voor gekozen om de diverse platen en rubber separaat aan te schaffen en zelf samen te stellen.
Keuken en stuurstand vloer
Op de bovenverdieping zijn de spanten in de keuken en het dak van de motorruimte de basis voor de vloer, die al helemaal vlak is. Hier wordt de 1e laag multiplex direkt op geschroefd of gelijmd. In de vloer in de salon (=dak motorruimte) is een groot luik om eventueel de motor er uit te kunnen tillen.
Alle spullen die voorheen op de bovenste verdieping stonden zijn nu beneden neergezet/opgeslagen. De flinke voorraad platen wordt nu deels weggewerkt met het aanbrengen van de vloer, maar de voorraad platen voor de wanden staan behoorlijk in de weg. Inmiddels heb ik ze al 4 of 5 keer van links naar rechts gesleept om de vloer aan te brengen.
Voor de uiteindelijk afwerking van de vloer hebben we inmiddels alle soorten en varianten laminaat en vinyl bekeken. We hebben zelfs vloerbedekking overwogen. Enkele maanden geleden vonden we een heel erg mooi laminaat, gelijk een pak gekocht. Nadat we het hadden uitgelegd op de Xanthiona viel het toch tegen, de kleur zat te dicht tegen de kleur van meubilair aan, niet genoeg contrast. Dus maar weer verder kijken.
Geen vloerverwarming, zoals je tegenwoordig veel op grotere jachten ziet? Nee, geen vloerverwarming. We hebben het wel overwogen en er zijn een aantal offertes opgevraagd. Erg duur, maar je hebt toch wel een redelijk dikke vloer nodig om de slangen van de vloerverwarming in te frezen. De Xanthiona is een jacht met 2 volledige lagen, maar daardoor is de stahoogte op de beide lagen niet al te groot. Er was dus eigenlijk geen stahoogte genoeg om voor de dikkere vloer te kiezen voor een vloerverwarmingssysteem.
Vloer in de salon, nu nog het laminaat erin
Vervolg van de electrische puzzel op motorjacht Xanthiona
Geplaatst door Jurjen Hoekstra in Electrisch op 22 oktober 2014
Voor de electriciteit van ons motorjacht Xanthiona, had ik in eerste instantie bedacht om een Victron Quattro van 8000 W op te nemen, die gekoppeld aan een accubank van 1000 Ah, genoeg electriciteit moest leveren. Later bedacht ik dat als dit ene apparaat stuk is, dat er dan geen huishoudelijke apparatuur (koelkast, toilet, doucheafvoer, etc.) meer werkt want dat is allemaal 230 V apparatuur. In een vorig bericht over de electrische installatie dacht ik een oplossing gevonden te hebben voor het geval de Quattro stuk zou gaan door redundantie in te bouwen door 2 x een Victron Mulitplus omvormer/lader op te nemen in het systeem in plaats van 1 Quattro. Door toeval kon ik aan een geschikte Multiplus van 3000 W komen en het idee was om er later nog 1 van 5000 W bij te plaatsen, zodat ik weer aan de oorspronkelijk 8000 W totaal kom die ik dacht nodig te hebben.
Blokschema electriciteit 230 V en 24 V
Maar de combinatie van een 3000 en 5000 samen gaat niet werken. Ten eerste schrijft de fabrikant voor dat alleen 2 apparaten van hetzelfde type en sterkte paralel mogen worden geinstalleerd. Dus of 2 x 3000 W of 2 x 5000 W. Ten tweede verloor ik uit het oog dat ik 2 groepen van electrische gebruikers heb gemaakt. Groep 1 met alle lichte gebruikers (licht, wc, douchepomp, waterdruk, 2 pitsinductieplaat, espresso-apparaat). Deze groep moet altijd beschikbaar zijn, ook tijdens het varen. Dan wordt de stroom dus door de Multiplus vanuit de grote accubank omgezet naar 230 V. Tijdens het varen wordt de accubank via de paralel schakeling van het Cyrix relais (als de startaccu weer vol is) weer bijgeladen. Terug in de haven zorgt de walstroom er voor dat de accu’s verder worden bijgeladen. Voor anker wordt de generator gestart en niet gebruikte stroom gaat dan ook naar de accu’s.
Quattro met 2 ingangen en 2 uitgangen
Groep 2 heeft de zware gebruikers: oven, vaatwasser, wasmachine/droger combinatie, 2de 2 pits inductieplaat en magnetron. Deze groep moet worden uitgeschakeld als er geen walstroom is of als er geen generator draait, omdat ze anders de service accu leeg trekken. De totale hoeveelheid stroom voor deze groep varieert, want niet alle apparaten staan tegelijkertijd aan. Deels berekend en deels geschat zou op piek momenten in de avonduren er ca. 40- 50 A nodig zijn. De Multiplus en Quattro omvormer/lader hebben beide een 2de 230 V uitgang die wordt afgeschakeld als er geen walstroom of generator is. Logisch om de zware groep dus hier op aan te sluiten. Echter deze 2de uitgang levert voor een 5000 W Multiplus of Quattro slechts 25 A. Die 25 A is niet genoeg voor de zware gebruikers.
Het aardige van de Multiplus en Quattro is dat ze een PowerAssist functie hebben. Als je bijvoorbeeld een 16 A walaansluiting hebt, maar je gebruikt (tijdelijk) 30 A, dan wordt er 14 A bijgeleverd via de Multiplus of Quattro vanuit de accubank. Later als er minder stroom nodig is, wordt de rest stroom gebruikt om de accu’s weer bij te laden. Deze functionaliteit is echter verbonden aan de 1e 230 V uitgang van het apparaat. De PowerAssist heeft in het geval de zware gebruikers op de 2de 230 V uitgang zijn aangesloten geen nut. De lichte gebruikers die op de 1e 230 V uitgang zijn aangesloten hebben de PowerAssist functie waarschijnlijk niet nodig omdat ze samen te weinig stroom gebruiken.
Met de splitsing tussen lichte en zware gebruikers heeft in mijn geval de PowerAssist dus eigenlijk geen toegevoegde waarde. Om de PowerAssist wel te gebruiken moeten beide groepen op deze 1e 230 V uitgang worden aangesloten. Om nu te voorkomen dat tijdens het varen (geen walstroom en geen generator) de accu’s onnodig worden leeg getrokken, kan ik bijvoorbeeld de hoofdschakelaar op de 2de groepenkast met zware gebruikers, uitzetten tijdens het varen.
Stille generator
Door de PowerAssist is het mogelijk om een lichtere generator te nemen, immers als er meer stroom nodig is dan de generator kan leveren, wordt er uit de accu’s bijgeleverd en later als er minder stroom wordt verbruikt, wordt via de Multiplus of Quattro de accu’s weer bijgeladen. Een voordeel van een Quattro is dat deze een interne omschakelautomaat heeft voor de walaansluiting en de generator die je er direkt op aan sluit. Voor het aansluiten van een generator op een Multiplus heb je een seperate omschakelkastje nodig of je moet handmatig wisselen tussen de walaansluiting en de generator. Inmiddels heb ik besloten om terug te gaan naar het oorspronkelijke idee, namelijk 1 Quattro en een zware accubank. De redundantie die ik zocht ga ik oplossen door de gekochte Multiplus in de kast te zetten als reserve.
Het wordt dus een Quattro van maar 5000 W in combinatie met een in de toekomst aan te schaffen generator van ca. 6000 W. Dat is genoeg om tijdens piekgebruik in combinatie met de stroom uit de accu’s genoeg te leveren ook als er een aantal zware gebruikers aan staan. De bedoeling van de generator is dat deze automatisch aanspringt als er teveel stroom vanuit de accu’s wordt gevraagd. De generator blijft dan een tijd draaien en zal automatisch uitschakelen als de accu’s weer voldoende geladen zijn en er geen zware gebruikers meer aan staan.
Het meer gedetailleerde schema is als volgt:
Gedetailleerd schema 230 V en 24 V
Xanthiona 