Xanthiona

De service-accu op motorjacht Xanthiona is inmiddels 9 jaar oud en mogelijk aan vervanging toe. De service-accu is een set van 12 x 2 V loodzuur tractie-accus, 9 PzS, van 720 Ah. Vorig jaar merkte ik al dat de accu na gebruik zonder de walstroom vrij snel in voltage terugliep, maar de laadtoestand (SoC=state of charge) bleef dan nog wel op bijvoorbeeld 99.3 % staan. Dit komt niet overeen met de voltages die ik voor de SoC voor loodzuur accus op internet vind:

Overigens kom je veel verschillende waardes tegen voor de SoC percentages, die ook weer per type accu, AGM, gel en LifePO4 verschillen. Ook de temperatuur is van invloed op de SoC van de accu. In ieder geval was de accu vorig jaar bijvoorbeeld 23.8 V en er werd dan nog steeds 99.3 % SOC gemeten. Dit klopt niet met de tabel, dan zou in werkelijkheid de SoC nog maar 40 % zijn.

Verder onderzoek op het internet leverde op dat de toentertijd gekozen tractie accus niet de beste oplossing zijn voor backup/standby accu als stroombron op een boot. De tractie accu is zeer geschikt om dagelijks flink tot 50 % te ontladen en dan weer op te laden, zoals bijvoorbeeld veel bij heftrucks gebeurt. Ze kunnen heel wat hebben, dat merkte ik op het werk waar we een pompwagen met tractie accus gebruiken. Bij controle stonden de accus wel eens droog en na bijvullen van 2.5 liter gedemineraliseerd water en een dagje laden, deden ze het daarna weer prima. Maar zeer weinig gebruiken en constant aan de lader schijnt minder goed te zijn.

Tijd dus om me eens te orienteren op een andere oplossing. De keus is niet zo heel erg groot, veelal zie je dat de Absorbed Glass Matt (AGM) het meest wordt aanbevolen als alternatieve stroombron op een boot. Hierin is voldoende keuze. Het voordeel van een AGM is onder andere dat je deze dieper kunt ontladen, tot maximaal 80 %. Hierdoor kun je volstaan met een lager aantal Ah. De huidige set is 24 V 720 Ah, bij een maximaal ontlading van 50 %, is er 360 Ah beschikbaar. Bij gebruik van bijvoorbeeld 4 x 12 V 280 Ah AGM (2 in serie en de twee series paralel = 24 V 560 Ah) is bij een ontlading van maximaal 80 % er 448 Ah beschikbaar. Bij deze oplossing hoeft er niets aan de huidige laders, zekeringen, schakelaars en splitters veranderd te worden. De accus zijn wel behoorlijk zwaar, een 280 Ah exemplaar weegt zo’n 60 kg. Ze kunnen rond 800-1000 keer worden ontladen/geladen. Op Ebay koop je de 280 Ah voor € 350 (chinees exemplaar).

Er is echter ook een groot aanbod van lithiumijzerfosfaat (LifePO4) accus. Deze kosten wel wat meer, maar zijn stukken lichter (tot 35 %), iets kleiner, maar kunnen vooral tot (bijna) 100 % worden ontladen en hebben laadcycli van 6000-10.000 keer. De LifePO4 beschikt over een eigen Battery Management System (BMS), die er voor zorgt dat accu niet wordt overladen, niet te veel wordt ontladen, niet te heet wordt, niet te veel stroom krijgt en geen kortsluiting krijgt in de cellen. Voor de goedkoopste LifePO4 12 V van 200 Ah betaal je op Ebay ca. € 400 (ook uit China). Met 4 x 12 V 200 Ah en 2 in serie en de series in paralel heb je dan 24 V 400 Ah. Als je af en toe deze (bijna)100 % leeg trekt, beschik je over 400 Ah. Nou is dat toch ook weer niet zo goed voor de accu, met ontladen tot 80 % hou je nog 320 Ah over. Er zijn ook exemplaren te verkrijgen van 12 V 300 Ah en 400 Ah. Voor die laatste betaal je ca. € 1250. Er is ook een 24 V 200 Ah, ook ca. € 1250.

De voordelen voor de LifePO4 spreken voor zich en de keuze lijkt dus makkelijk. Echter ik heb enkele jaren geleden een hoog vermogen dynamo van 150 Ah gemonteerd, die dus de tractie accus na enkele dagen voor anker te hebben gelegen, in een betrekkelijk korte tijd weer op 100 % heeft geladen. Zie: Meer stroom op motorjacht Xanthiona. In feite zou je in plaats van een generator te plaatsen, voldoende stroom kunnen genereren met de dynamo van de hoofdmotor.

Via een Sterling Power Pro Split R wordt de stroom van de dynamo, nadat de startaccu op 100 % is gebracht, automatisch omgeschakeld naar de service accu. Om het maximale uit de dynamo te halen is er toen ook een Sterling Power Digital Advanced Alternator Regulator Pro geinstalleerd.

Via een Victron SmartShunt wordt de output van de dynamo gemeten, zoals in onderstaande grafiek te zien. De SmartShunt is direkt na de splitter gemonteerd en zie je in de grafiek dat eerst de startaccu wordt geladen tot 13.15 uur, daarna de service accu, eerst met een laag toerental en rond 14.10 uur wordt het toerental van de motor verhoogd en presteert de dynamo maximaal de 150 A.

Helaas is de splitter niet geschikt voor LifePO4 accus. Als ik de loodzuur service accu dus wil vervangen voor LifePO4, dan moet er een andere oplossing komen. Na wat leeswerk op het internet blijkt dat als je met de dynamo een LifePO4 accu wilt opladen, dan moet er een zogenaamde DC naar DC lader worden gemonteerd tussen dynamo en de LifePO4 accu. De belangrijkste reden hiervoor is dat een LifePO4 accu een hele lage interne weerstand heeft en daarom in staat is grote hoeveelheden stroom op te nemen. Door het opnemen van veel stroom gaat de dynamo en mogelijk ook de LifePO4 kapot. De stroom moet nadat de absorptiespanning is bereikt worden begrensd en alleen een DC-DC lader/controller kan dat.

Er zijn 3 bekende fabrikanten die DC-DC laders aanbieden. Victron heeft 2 oplossingen, DC-DC laders en een TS Buck Boost controller. Sterling Power heeft een dynamo naar accu (A2B) lader en een accu naar accu (B2B) laders. Mastervolt biedt de Mac Plus 24/24-50 aan. Ik zal ze dadelijk kort beschrijven. Eerst nog even over de maximale laadstroom. De huidige accuset is een loodzuur tractieset van 720 Ah. Deze mag maximaal geladen worden met een factor 0.2, d.w.z. 720 x 0.2 = 144 Ampere. De dynamo kan maximaal 150 Ampere leveren, dit zit zo dicht bij de 144, dat gaat wel goed. Bij het eerder genoemde voorbeeld van de 2 x 24 V 200 Ah LifePO4, is de maximale laadstroom sterk afhankelijk van het merk accu. Er zijn fabrikanten die voor de maximale laadstroom een factor 1 noemen, maar ook die 0.5 of 0.2 aan houden. Met een factor 1, zou je dan maximaal met 400 A kunnen laden, dat kan de dynamo niet eens leveren. Zou je uitgaan van factor 0.5, respectievelijk 0.2, dan wordt de maximale laadstroom 200 A, respectievelijk 80 A.

Kijken we naar de Victron TS 1600 Buck Boost, nieuw voor rond de € 1150, dan is de maximale laadstroom bij 24 V, 65 A. Dan gaat er dus veel stroom van de 150 A dynamo verloren. De TS 1600 komt met een Windows configuratie programma met een demo modus. Zo kun je een aantal instellingen uit proberen. Als accutype wordt specifiek de LifePO4 genoemd. De andere oplossing van Victron, een DC-DC lader, zijn bijna allemaal van 12 V naar 12 V of 24 V. Het enige 24/24 model kan maar 5 A leveren.

De Mastervolt Mac Plus 24/24-50 levert een maximale laadstroom van 50 A, geprijsd zo rond de € 665. Bij de accutypes wordt in de handleiding de Lithium-ion genoemd, maar niet specifiek de LifePO4. Of deze DC-DC lader geschikt is voor de LifePO4 is dus niet helemaal zeker. Een groot voordeel van deze lader is dat die geconfigueerd en gemonitord kan worden via Czone, een digitaal schakel netwerk, dat op de Xanthiona is geinstalleerd, zie o.a. Motorjacht Xanthiona digitaal.

In eerste instantie leek de Sterling Power dynamo naar accu lader, de AB24200, de ideale oplossing, deze zou bij 24 V een laadstroom van zelfs 200 A kunnen leveren. Dat lijkt genoeg voor een 400 Ah LifePO4 set. Na wat emails met Sterling Power raden zij deze oplossing echter af, omdat de AB24200 geen stroombegrenzing kent en dus de dynamo en mogelijk de lader kapot kunnen gaan. Sterling Power adviseert in plaats daarvan de BB1224120, deze hebben wel een stroombegrensing en levert bij 24 V dan 60 A. Het apparaat is specifiek geschikt voor LifePO4 accus. Om toch het maximale uit de 150 A dynamo te halen wordt door Sterling Power de suggestie gedaan om paralel 2 x een BB1224120 batterij naar batterij lader te installeren. De AB24200 kost slechts rond de € 450, de BB1224120 kost € 750 en dat dan x 2.

Gek genoeg lees ik op de duitse site van Sterling Power voor de AB24200 het volgende: “In der Stellung 9 (LifePO4) lädt das Gerät die Verbraucherbatterie mit 29,2V Ladeschlußspannung und 28,8V Erhaltungsspannung, die Temperaturkompensation ist abgeschaltet. Es dürfen nur Lithium-Akkus mit integriertem BMS benutzt werden. Die Starterbatterie wird in jedem Fall mit der Kennlinie der Lichtmaschine geladen.” Met andere woorden, als de LifePO4 een eigen BMS heeft kun je de AB24200 wel gebruiken. Dit is tegenstrijdig met het andere advies van dit bedrijf.

Op Youtube staat een video over de dynamo naar accu controllers van Sterling Power met een grote hoeveelheid interessante commentaren: Sterling Power alternator to battery chargers.

De ideale oplossing is nog niet gevonden. Zo weinig mogelijk veranderen aan het huidige systeem en 4 x 12 V 280 Ah AGM accus kost ca. € 1400. Voor slechts € 200 meer heb je al 2 x 24 V 200 Ah LifePO4, maar dan moet je nog wel een DC-DC oplossing erbij hebben. Met de Sterling Power AB24200 ben je goedkoop uit en kun je ogenschijnlijk de LifePO4 met max 200 A laden, dit geeft ook het beste rendement van de 150 Ah dynamo. Volg je het advies van Sterling Power en ga je voor de BB1224120, dan heb je maximaal 60 A. Dan kan de originele dynamo van 50 A ook wel teruggeplaatst worden. Wil je het maximale uit de 150 A dynamo, dan zul je een 2e BB1224120 moeten kopen. Twee van die dingen zijn dan bijna net zo duur als de 24 V 200 Ah LifePO4 set. Ik bekijk het nog even en wellicht komt er meer informatie beschikbaar of betere adviezen.

Ze worden per honderden aangeboden op Aliexpress, Ebay en Amazon, de Chinese verticale as wind turbines (VAWT). Veel lovende woorden, draaien al bij heel weinig wind en leveren veel vermogen. Helaas niets is minder waar. Ze leveren helemaal niks op.

Al langere tijd had ik me verdiept in de VAWT om op de kosten van de stroomrekening in de haven te besparen. Per maand ben ik al gauw nu (2022/2023) ongeveer 120 € kwijt, zonder dat ik aanwezig ben. Dit is puur om de accu’s op peil te houden, de diverse apparatuur te monitoren, het permanente internet in de lucht te houden, de temperatuur minimaal op 7 graden te houden en het alarm aan te laten. Gemiddeld wordt er ongeveer 200 W per uur gebruikt, dus ca. 4.8 kWh per dag.

Via internet onderzoek had ik een tijd terug al gelezen dat een VAWT minder efficient is dan een horizontale as wind turbine (HAWT). Op Youtube vond ik een aantal videos die dit uitleggen, maar een groot voordeel van een VAWT is vooral dat deze nagenoeg stil is, de HAWT gaat zeker bij wat wind behoorlijk geluid maken. Een VAWT is ook compacter, terwijl een HAWT meestal een draaicirkel heeft van 1.10-1.30 meter. En omdat een VAWT er altijd wel sierlijk uit ziet als ie staat te draaien, koos ik uiteindelijk voor een VAWT.

Wel trof ik op Youtube nogal wat kritische geluiden over de kwaliteit en de opbrengst van de Chinese VAWTs. Daarom dacht ik dat als een geadverteerde 600 W apparaat nou eens 200 W zou opleveren, dan kunnen de accus’s prima op peil blijven, zonder dure walstroom te gebruiken. Na wat wikken en wegen, dubben en overleg met een ook geinteresseerde watersporter in de haven, heb ik via Aliexpres een 600 W VAWT met een controller en dump load besteld. Kosten 506 € en daar kwam 86 € aan importheffingen bij. De doos kwam flink beschadigd aan, maar gelukkig alles zat er nog in. De kwaliteit van de diverse onderdelen leek goed. Ook bij het in elkaar zetten van de windturbine bleek het geheel solide te zijn.

De set kwam met een dump load en een controller. De controller moet van de wisselspanning van de generator, gelijkstroom maken om de accu’s te laden. Hij controleert de status van de accu en als die vol is moet hij de stroom naar een dump load leiden, die de overtollige stroom omzet in warmte. Als ik het goed heb begrepen moet de controller ook bij te hoge windsnelheid de windturbine afremmen.

Volgende stap was een mast om de VAWT op te plaatsen. Na een eerste offerte van 1800 €, heb ik vervolgens steigerbuis overwogen, daarna onbehandeld RVS, maar het werd hoogglans RVS 316 die door een locale lasser grotendeels in elkaar is gezet. De mast van 3.2 mm dik en een diameter van 50.8 mm is gezekerd met 2 vaste tuien van 25 mm RVS buis. Totale kosten van de mast ca. 520 €. 20 meter kabel van 2.5 mm2 erbij en het feest kon beginnen.

Samen met de collega watersporter vorige week de mast en de VAWT gemonteerd. Er was ca. 2-3 Bft wind. Gespannen keken we beneden op het display van de controller: 0.0 Watt. Foutje? Alles nagelopen, kabels en aansluitingen gecontroleerd, niks, nada. Misschien te weinig wind, er is immers een bepaalde startsnelheid nodig van de turbine voordat ie levert. Documentatie geeft aan dat ie al bij 2.5 m/s (=2 Beaufort) zou moeten leveren.

De volgende dag bij 4 Beaufort wind nog eens gekeken. Nog steeds 0.0 Watt. Multimeter er bij, proberen op elk draadje te meten, maar 0.0 V. Omdat het niet precies duidelijk was, waar en wat we moesten meten, thuis via internet gezocht naar testmethodes en kwam een flink aantal tests en reviews tegen die erg negatief waren over de Chinese VAWTs. Het bleek dat bijvoorbeeld een VAWT van beloofde 400 Watt, slechts 4 Watt leverde. Verder o.a geleerd dat als je de draadjes van de permanente magneet generator (PMG), die uiteindelijk de stroom levert, kortsluit dat er dan veel weerstand is bij het draaien van de generator. Geprobeerd, geen weerstand.

In het weekend de VAWT weer van de mast gehaald, kabels en aansluitingen in de mast doorgemeten en gecontroleerd, alles OK. Maandag uiteindelijk bij 6 Beaufort wind, kregen we heel af en toe tot 6.3 V op het display van de controller en werd er volgens de controller gedurende ca. 2 seconden met 1 W geladen. Hoe er geladen wordt als de spanning niet boven de 24 V komt is mij een raadsel.

Zwaar teleurgesteld, nog eens op het internet gezocht en kwam o.a. de volgende video tegen, let met name op de kwaliteit van de PMG:

Na al dit geexperimenteer en onderzoek, weet ik in ieder geval dat:
-het belangrijkste van de windturbine is de generator
-de generator heeft een bepaalde weerstand en daarmee heeft ie een aanvangssnelheid nodig
-de kwaliteit van de generator wordt bepaald door de dikte van de koperwindingen en grootte en dikte van magneten
-de oppervlakte van de bladen bepaald mede de te bereiken windsnelheid en vermogen
-de chinese VAWTs beloven veel, maar presteren niets

Al met al een experiment van 1100 €, dat verder geen besparing van de stroomkosten levert. Een mogelijke oplossing die ik zie is het vervangen van de generator voor een kwalitatief goed exemplaar en hergebruik van de verticale bladen. Of de controller ook doet wat ie beloofd, moet dan nog blijken.

Afgelopen zomer maakten we sindsdien weer een lange tocht (Met laag water over de Lek en IJssel) en kon ik de werking van de dynamo goed bekijken. Bij delen van de tocht begonnen we met een flink ontlaadde accu en werd deze gedurende het varen vrij snel opgeladen en kwamen we met 100 % geladen accus op de bestemming aan. So far so good. Echter ook 1 keer niet. Na onderzoek bleek de 200 A zekering tussen de nieuwe VSR en service accu stuk te zijn. Vreemd. Nadat diezelfde zekering nog een tweede keer kapot ging, werd het noodzakelijk om nauwlettender in de gaten te houden wat er gebeurt tijdens het laden met de dynamo.

Vorig jaar heb ik een 150 A dynamo geinstalleerd op ons motorjacht Xanthiona ter vervanging van de originele 50 A, zie Meer stroom op motorjacht Xanthiona. De zwaardere dynamo was nodig omdat tijdens het varen de oude dynamo de service-accu niet voldoende bij laadde. Ook twijfelde ik of de VSR (voltage sense relay) bij het bereiken van 13.6 V van de start accu, wel overschakelde naar de service accu. Dus werd tegelijkertijd met de dynamo ook de VSR vervangen.

Iets anders waar ik me zorgen over maakte, is of de dynamo de start en/of de service accu ook overlaad. Bij het laden via de walstroom met de Victron Quattro schakelt deze automatisch de hoeveelheid amperes terug tijdens het laden, naarmate de accu voller raakt. De controller van de zonnepanelen schakelt ook terug als de accus voller beginnen te raken. Wat de de dynamo doet is me nog een raadsel. Tijd voor de Victron SmartShunt.

De Victron SmartShunt is een geavanceerde accumonitor, die via bluetooth de relevante data op een smartphone of tablet presenteert. De SmartShunt heeft ook een VE-Direct aansluiting, waarmee hij rechtstreeks kan worden aangesloten op het centrale brein in een 24 V installatie, de Victron Venus GX of een ander lid van de GX familie. Met de Venus GX aangesloten op het internet heb je ten alle tijde met de Victron ConnectApp inzicht in de oplaadstatus, voltage, amperes en historische informatie gemeten door de SmartShunt. Er kan ook een tweede accu, bijvoorbeeld de start accu, op de SmartShunt worden aangesloten. En de SmartShunt kan als energiemeter worden ingesteld en daar wil ik hem voor gebruiken om de hoeveelheid amperes uit de dynamo te meten.

De twee VE-Direct aansluitingen van de Venus GX zijn al bezet door de BMV-700 accumonitor en de controller van de zonnepanelen. Gelukkig kan de SmartShunt via een VE-Direct naar USB interface op 1 van de 2 USB ingangen van de Venus GX worden aangesloten. Volgens de aanwijzingen van Victron is de SmartShunt gemonteerd in de negatieve kabel die naar de dynamo loopt.

Om de werking van de dynamo te meten, zet ik eerst de waterkoker en de oven aan om de service accu wat leeg te trekken. Daarna de motor starten en het resultaat bekijken met de ConnectApp. Het resultaat is direkt zichtbaar, de start accu is binnen een seconde vol en de VSR schakelt ogenblikkelijk de service accu bij. Er wordt geladen met meer dan 80 A. Vrij spoedig zie ik de hoeveelheden amperes teruglopen en na enkele minuten gaat het richting de nul. De service accu is weer op 100 %

Het gaat weer over zonnepanelen. En ik ben nou eenmaal graag bezig met techniek. Ook wil ik het zodanig werkend hebben dat de zonnepanelen het hoogste rendement geven. In het vorig bericht schreef ik dat ik het zomerprofiel weer had ingesteld voor het elektrisch systeem om het maximale te halen uit de zonnepanelen. Over een heel jaar is de stroomrekening 800 euro. Dat moet minder kunnen. Er staat diverse apparatuur 24 uur per dag aan, er is een continue verbruik van ca. 200 Watt. Ik heb weer aardig wat geexperimenteerd om het systeem beter te leren begrijpen en om te achterhalen of ik iets fout deed of dat ik nog ergens iets kon verbeteren.

Eerder had ik al geconcludeerd dat naar mijn mening het Distributed Voltage and Current Control (DVCC) instelling van de Venus GX niet volledig deed wat het moest doen, zie vorig bericht. Victron schrijft onder andere in hun handleidingen:  “Als u de DVCC inschakelt, verandert een GX-apparaat van een passieve in een actieve monitor.” en “het GX-apparaat de omvormer/acculader actief beperkt voor het geval de zonneladers al op vol vermogen werken.” en MPPT-zonneladers hebben automatisch de prioriteit boven het lichtnet/generator.“ Dat lijkt me toch vrij duidelijk. Je stelt DVCC in, tikt deel de spanning (SVS), stroom (SCS) en temperatuur (STS) aan en voila, het zou moeten werken. Vorig jaar zag ik al dat het niet zo was zoals beschreven. Vandaar dat ik na veel lezen en flink zoeken op het Victron Community, via een software instelling (een zogenaamde assistant) een zomerprofiel had ingesteld op de Quattro. Daarmee wordt de DVCC functionaliteit grotendeels omzeilt en het laden door de Quattro omvormer/lader uitgeschakelt. Deze schakelt pas in als de State of Charge (SoC) van de accu beneden de ingestelde 70 % raakt, of als een apparaat meer dan ingestelde 1200 Watt gebruikt gedurende 60 seconden.

Het zomerprofiel had ik een paar weken geleden opnieuw ingesteld. Daarna heb ik dagen lang het gedrag van het laden van Quattro en MPPT geobserveerd.

Helaas scheen de zon niet zoveel en overdag werd de accu dus door de MPPT niet voldoende opgeladen. Het resultaat was dat de accu regelmatig werd ontladen tot 70 % en daarna door het ingestelde zomerprofiel weer door de Quattro werd geladen.

Uiteindelijk gebruikte het regelmatig ontladen en weer laden door de Quattro meer stroom dan als ik geen zomerprofiel gebruik en de accus continue op 100 % houdt door de Quattro. Hierbij is dan wel nog DVCC ingesteld. Als de zon dan wel schijnt, dan zie ik de MPPT laden met bijvoorbeeld 150 W en de Quattro met 1250 W. Wordt de Quattro op dat moment uitgeschakeld, dan zie je de MPPT springen naar bijvoorbeeld 600 W. Dit duidt er dus op dat je niet het maximale uit de zonnepanelen haalt en dat DVCC dus niet volledig doet wat je volgens de handleiding verwacht.

Na wat discussie op het Victron Community forum, kreeg ik het advies de absorptiespanning en floatspanning van de Quattro omvormer/lader iets te verlagen, klik hier voor de discussie. De absorptie- en floatspanning heb ik vervolgens met 0.2 V verlaagt t.o.v. de MPPT lader. Dit werkt, dan zie je inderdaad dat laadstroom van de Quattro minder wordt naarmate de laadstroom van de MPPT hoger wordt. Helaas de dag er na lijkt het niet meer te werken. Dan zie ik de MPPT weer weinig en de Quattro weer veel laden. Schakel ik het laden door de Quattro weer uit, dan zie je weer een flinke sprong in het laden door de MPPT. Raar. Na wat gerommel met instellingen dan doet DVCC weer wat je zou verwachten en de dag er op weer niet.

Dit alles is zo langzamerhand wel wat frustrerend. Ik verwacht eigenlijk een duidelijker uitleg in de Victron handleidingen. Ook zie ik veel vergelijkbare vragen op de Victron Community, waarbij de antwoorden ook niet altijd even duidelijk zijn. Wel kreeg ik tijdens de genoemde discussie op het forum een advies om de Quattro alleen als de zon schijnt uit te schakelen en als hij niet schijnt weer in te schakelen.

Dus eigenlijk niet zoals met het zomerprofiel het laden af laten hangen van de SoC van de accu, maar meer van het feit dat de zon schijnt of niet. Gelijk dacht ik aan het installeren van een irradiance (licht intensiteit) meter en dan kun je op basis van de gemeten waarde het laden door de Quattro aan of uit schakelen. Victron beveelt de volgende irradiance meter aan: Digital Silicon Irradiance Sensors Si-RS485 series. Maar ik had geen zin in nog meer kosten en bedacht een andere oplossing.

Bij deze oplossing maak ik gebruik van de tijdklok en de schakelmogelijkheid van de Generator start/stop functie van de Venus GX. Deze functie schakelt relais 1 van de GX uit of aan. Dit relais koppel je aan de AUX 1 ingang van de Quattro. Vervolgens maak je een assistant in de Quattro, die als AUX 1 is uitgeschakeld, de inkomede walstroom op de AC 2 ingang uitschakelt, daarmee schakel je dus het laden door de Quattro uit.

Door slim gebruik te maken van de Generator start/stop mogelijkheden van de Venus GX, kun je ‘rustige uren instellen’ van 08.00-18.00 uur, waarin de generator start/stop functie niet aan hoeft te springen. Als dan de MPPT laadt (en de Quattro niet) dan haal je overdag het maximale uit de panelen. En vanaf 18.00 kan de Quattro weer bijspringen met laden.

Tevens kun je bij de generator functie van de GX instellen dat als je bijvoorbeeld meer dan 1200 W gebruikt gedurende 15 seconden, ook dan de generator (het relais dus en daarmee de walstroom van de Quattro) aan springt. Dit heb ik niet helemaal zelf bedacht, een groot deel van deze mogelijkheid is al beschreven op de Victron community, zie link (volgt). Ik heb het ook nog eens voorgelegd aan het forum en het zou moeten kunnen, zie discussie over gebruik Generator start/stop.

De generator start/stop functie in combinatie met de assistant in de Quattro, lijkt me een effectievere methode dan de mogelijkheid van het eerder genoemde zomerprofiel, om DVCC te omzeilen. De generator start/stop functie kun je makkelijk op afstand aanpassen via de Victron Connect app. Je kunt eenvoudig de uren waarin je de walstroom uit wilt hebben aanpassen. Je kunt ook als het een aantal dagen minder zonnig is, de generator start/stop functie handmatig bedienen, zodat alsnog de walstroom op AC2 aan gaat en de Quattro gaat laden.

Wel had ik enige moeite met de bedrading. De beschrijvingen op de Victron Community gaan vaak uit van de Color Control GX, die een relais heeft voor 2 draadjes, de Venus GX heeft echter een NO, Common en NC aansluiting. En in de handleiding van de Quattro worden geen waardes aangegeven wat de AUX 1 ingang van de Quattro aan kan. Op het forum lees ik dat voor de AUX 1 een waarde van 4 V of hoger als een hoog wordt gezien en 0 V is een laag. Op een gegeven ogenblik meet ik dat de AUX 1 zelf 4 V genereert, wat in mijn optiek een beetje onlogisch is. Immers het is een ingang, waarvan je verwacht dat je stroom moet toevoeren om de ingang hoog of laag te maken. Na het aansluiten van de Common en NC van het relais van de GX op de AUX 1 van de Quattro, werkt het eindelijk.

Ik heb nu de volgende instellingen gemaakt in de Venus GX. Deze instellingen zijn deels random gekozen, uiteindelijk zal ik het systeem moeten ‘tweaken’ voor het beste resultaat:

Vorig jaar heb ik uitgebreid verteld over de diverse instellingen van de Victron GX, MPPT en Quattro om het maximale uit de zonnepanelen te halen, zie o.a. de berichten: Instellingen voor zonnepanelen op motorjacht Xanthiona en Ervaring met zonnepanelen op motorjacht Xanthiona. Vandaag scheen de zon weer volop en bij het controleren van de opbrengst van de panelen stond de meter weer op 0. De discussie rondom de werking van de instelling DVCC op de GX, die ik vorig jaar stelde, is voor mij nog niet beslecht. Ik heb zelfs de Nederlandse handleiding gedownload en nageplozen, maar ik lees nog steeds dat Victron schrijft dat “Als u de DVCC inschakelt, verandert een GX-apparaat van een passieve in een actieve monitor.” En: “Voor systemen met loodzuuraccu’s biedt de DVCC functies zoals een configureerbare systeembrede laadstroomlimiet, waarbij het GX-apparaat de omvormer/acculader actief beperkt voor het geval de zonneladers al op vol vermogen werken.” En: “Dit is een door de gebruiker configureerbare maximale laadstroominstelling. Het werkt voor het hele systeem. MPPT-zonneladers hebben automatisch de prioriteit boven het lichtnet/generator.“

Echter ik zie het niet. De walstroom aansluiting bleef vandaag stroom leveren en het zonnepaneel deed niks. Tijd dus om dit maar weer te forceren. De Victron assistent functie die ik hiervoor vorig jaar had ingesteld, was in de winter uitgeschakeld omdat er dan weinig zon is. Hieronder nogmaals de nu weer opnieuw ingestelde assistent, met een paar kleine wijzigingen, die er voor zorgt dat de zonnepanelen maximaal stroom leveren, tenzij er langer dan 120 seconden meer dan 1200 Watt wordt gebruikt, of als de spanning van de service-accu lager is dan 23.5 V, of als State of Charge (SoC) lager wordt dan 70 %. In die gevallen wordt de walstroom weer ingeschakeld voor ten minste 10 minuten, tot dat de SoC weer 90 % is.

Tevens zorgt deze assistent er voor dat er ook op uitgang 2 (voor de zware gebruikers) stroom staat, tenzij de SoC lager wordt dan 74 %. In dat geval worden de zware gebruikers afgeschakeld en wordt de service-accu niet onnodig ontladen. We kunnen dan niet meer de oven, magnetron, vaatwasser en wasmachine gebruiken. Wel kunnen we met ons 2-pits inductiekookplaatje dan nog een eitje of pannekoek bakken of een soepje klaar maken.

Na het op afstand uploaden van de nieuwe instellingen via het Victron VRM portal, schakelde de walstroom onmiddelijk uit en sprong de zonnepaneel lader naar 450 Watt. Doel wederom bereikt. Nu blijven monitoren of het werkt zoals bedacht.

Ik ben benieuwd hoe het dit jaar verder gaat met de totale stroomvoorziening, mede omdat ik vorig jaar na onze slechte ‘stroom’ ervaring tijdens de vakantie, een veel zwaardere dynamo heb geinstalleerd: Meer stroom op motorjacht Xanthiona.

Hieronder zie je hoe het verloop was van de spanning en de stroom van de accu van de dag er voor tot de vroege ochtend er na. De zon schijnt de vorige dag voldoende om de gebruikers te voeden en de accu te laden tot ca. 17.00 uur. Daarna is er te weinig zon en wordt er meer verbruikt dan geladen. Gedurende de nacht wordt de accu verder ontladen en de dag er op, zie je dat zon in sterkte weer toe neemt en dat er meer stroom wordt geproduceerd dan gebruikt. De accu’s die tijdens de nacht van 93 % naar 86.7 % waren verminderd, zullen nu weer worden opgeladen.